Heliand-vertaelings in Sallaans en Stellingwarfs verschenen, liekas de ni’jste edisie van de Ooldsaksische grondtekst

In et laeste diel van et Nedersaksisch symposium van 16 september 2022 wodden drie ni’je publikaosies prissenteerd: Heliand in het Sallaands, vertaeling van de Ooldsaksische tekst deur Jan Nijen Twilhaar, en de weerscheide Heliand in ’t Stellingwarfs, van de haand van Henk Bloemhoff. Toegelieke verscheen ok Heliand. De Oudsaksische tekst, ni’jste edisie deur Timothy Sodmann. Meer hierover op de webstee van de uutgever: https://www.vangorcum.nl/zoeken?q=heliand

Veur een aorige impressie van et symposium > https://www.klaasvanderkamp.nl/nieuws-4/2022/rol-predikanten-streektaal. Meer over etzelde symposium, dat ok bekend staot as ‘Mannefestaosie Nedersaksische literetuur en tael’, kiek wiederop op disse bladziede.

Lezingtekst Philomène Bloemhoff bestemd veur de Mannefestaosie Nedersaksische literetuur en tael, 16 september 2022

De lezingtekst mit powerpointprissentaosie is hier plaetst vanwegens ofwezighied deur ziekte

Powerpoint bi’j et veurige:

Symposium Nedersaksisch en presentatie Heliand-vertalingen op 16 september 2022

Op 12 februari 2021 werd online de Mannefestaosie Nedersaksische literetuur gehouden. Het was een groot succes, met nationale en internationale deelnemers uit het Nedersaksische vakgebied, met veel belangstellenden en naderhand met heel veel ‘terugkijkers’. Terugkijken is nu nog mogelijk op de pagina ‘Archief’ van onze Sasland-website.

Op 16 september 2022 is opnieuw een Mannefestaosie Nedersaksische literetuur en tael gehouden. De manifestatie was bedoeld voor mensen die zich bezighouden met of geïnteressseerd zijn in de kennisontwikkeling en -verbreiding van het Nedersaksisch in brede zin.

Deze keer stond de manifestatie voor een deel in het teken van nieuwe vertalingen in Sallands, Stellingwerfs en Drents van de Oudsaksische Heliand. Het ochtendgedeelte was deels gewijd aan de Nedersaksische literatuur van onze tijd.

De Heliand is een religieus episch gedicht over het leven van Jezus Christus. Het werd geschreven in het Oudsaksisch, omstreeks het jaar 825. De naam Heliand, die overigens pas in 1830 door geleerden aan het gedicht werd toegekend, is Oudsaksisch voor het Duitse en Nederlandse ‘heiland’ of ‘redder’. De Heliand is het enige omvangrijke gedicht dat in het Oudsaksisch is overgeleverd. Het bestaat uit 5983 allitererende verzen en is niet compleet.

Het programma was als volgt:

9:30                            Inloop, met koffie, thee, koek of cake

10:00                          Welkom en start programma

10:05 – 10:15             Inleiding door dagvoorzitter Jurr van Dalen

10:15 – 10.30             Ingeborg Nienhuis vertelt over haar romans en gedichten in het Gronings

10:30 – 10:45             Willem Jan Teijema brengt een aantal van z’n Stellingwerfse gedichten en vertelt erbij

10:45 – 11:10             Lezing Harrie Scholtmeijer (Overijsselacademie): ‘Twee streektaalschrijvende dominees uit de Kop van Overijssel’

11:10 – 11:25             Joop Hekkelman vertelt over zijn proza in het Achterhoeks Nedersaksisch

11:25 – 11:50             Lezing Philomène Bloemhoff (zelfstandig onderzoeker): ‘Krijgt de Taalatlas van Oost-Nederland na 60 jaar alsnog een vervolg?’ [geannuleerd wegens ziekte)

11:50 – 12:05             Twents dichter Dick Schlüter, stadsdichter van Enschede, vertelt uit en over zijn werk

12:05 – 13:00             Lunch

13:00 – 13:10             Opening tweede gedeelte: over en in verband met de Heliand, de jongste Heliand-vertalingen in het Nedersaksisch en de nieuwe Oudsaksische editie

13:10 – 13:35             Lezing Bert Groenewoudt (Rijksdienst Cultureel Erfgoed): ‘Archeologische aanwijzingen voor het voortbestaan van pre-Christelijke cultusplaatsen en gebruiken in Noord- en Oost-Nederland’

13:35 – 14:00             Lezing Ingrid Rembold (Universiteit van Manchester; per video): ‘Reflections on the Saxon Heliand and Stellinga’

14:00 – 14:25             Lezing Tim Sodmann (gepensioneerd directeur Landeskundliches Institut Westmünsterland): ‘De originele Heliand als kunstwerk’ [Is door omstandigheden vervangen door een lezing van Arjan Sterken, getiteld: De Ambigue Douden. Nåloupers en höär unseakere alliantsy in nourdsassiske volksvortellingen]

14:25 – 14:45             Pauze

14:45 – 15:10             Lezing Jan Nijen Twilhaar (zelfstandig onderzoeker): ‘De niejste Nedersaksische vertaelings van de Heliand’ (Sallands, Stellingwerfs, Drents)

15:10 – 15:35             Lezing Henk Bloemhoff (zelfstandig onderzoeker): [eerdere lezingtitel vervangen door:] ‘In de Middelhof van et Ooldsaksisch: an de haand van de variëteiten van Vriezenvene, Dalfsen, Hasselt, Epe en Niekark’

15:35 – 16.30 Afsluiting met aansluitend hapje en drankje

Locatie:                       Theater De Nieuwe Kolk, Van Gorcum Zaal, Weierstraat 1, Assen

Datum:                       16 september 2022

Samenstelling van het programma: Henk Bloemhoff (Stichting Sasland), Henk Nijkeuter (Drents Archief), Sonja Geurts (uitgever Cultuur & Historie, Uitgeverij Koninklijke Van Gorcum) en Esther Langelo (publiciteitsmedewerker, Uitgeverij Koninklijke Van Gorcum)

EERDER VERSCHENEN:

JAORBOEK Nedersaksisch 2 (2021)

In et eerste diel van dit jaorboek staon op ien nao alle bi’jdregen an de Mannefestaosie Nedersaksische Literetuur van 12 feberwaori 2021 (‘Zoom-konfereensie’). Dat bin:

  • Bi’j wieze van inleiding (Henk Nijkeuter en Henk Bloemhoff)
  • Nedersaksische literatuur in het kört (Henk Nijkeuter)
  • ’t Exotische van de eigen streek (mit een fragment uut Moenen) (Chris Canter)
  • Goeie kunde die mit me mitreizen blift… (veurdracht over de eigen schrieveri’je – mit romanfragmenten) (Johan Veenstra)
  • Eerste keus uut mien verhoalen en gedichten (Tonko Ufkes)
  • Gedichten in ’t Nedersaksisch van Gællemuun / Genemuiden (Jannie Bakker)
  • Een paar gedichten in ’t Aachterhoeks veur de Mannefestaosie Nedersaksische Literetuur (Derk Jan (Dick) ten Hoopen)
  • Wied weg en toch kort bie! (Keuze veur de Mannefestaosie Nedersaksische Literetuur; Veluws van Heerde) (Jan van Leeuwen)
  • Gedichten in het Twents en Sallands (met toelichting) (Laurens ten Den)
  • Die Bentheimer Plattdeutsch-Bewegung öffnet sich nach Westen (Helmut Lensing)

Et twiede diel beslat vuuf biezundere artikels:

  • Taal en cultuur in vertaling: de Heliand (Jan Nijen Twilhaar)
  • Van de taal van het Rentenboek van het Olde Beghijnenhuis naar het Zwols van nu (Evert van den Berg en Philomène Bloemhoff)
  • Nieuwe evidentie voor de Westfaalse expansie (Harrie Scholtmeijer)
  • Vrij gebruik van Limburgs en Nedersaksisch in het regionaal en lokaal bestuur: een aanbeveling (Henk Bloemhoff en Roeland
    van Hout)
  • Die grenzüberschreitende Niederdeutsch-Bewegung in den Jahren nach dem Zweiten Weltkrieg Weltkrieg in der Region Emsland/Grafschaft Bentheim und den östlichen Niederlanden (Helmut Lensing)

Tal bladzieden: 148. Pries: € 35,80. Te bestellen op

https://www.boekenbestellen.nl/boek/jaorboek-nedersaksisch-2-2021

Wegens succes geprolongeerd’: Mannefestaosie Nedersaksische literetuur ok now nog te zien

Op 12 feberwaori wodde de Mannefestaosie Nedersaksische literetuur holen, in de vorm van een Zoom-konfereensie. As alternatief veur een gewoon symposium was de ‘mannefestaosie’ via live stream te volgen. Zoe’n 120 kiekers keken naor et 3,5 ure durende pergramme, wiels laeter, tot 1 april 2021, meer as 3200 kiekers et zaggen of et nog es bekeken. Vier filmpies mit Nedersaksische auteurs uut et pergramme wodden tot 1-8-2021 al meer as 200 keer bekeken via sasland.nl. De Mannefestaosie is ok now nog te zien – in twie dielen, en dat is op de Archiefbladziede van oonze webstee.

Dit was et pergramme

Schrievers en dichters vertellen over hoe ze beschouwen en warken, en ze laoten patten uut heur wark heuren. Et bin: Chris Canter (Drenthe), Johan Veenstra (Stellingwarf), Tonko Ufkes (Grunninger Westerkertier), Jannie Bakker (West-Overiessel), Derk Jan (Dick) ten Hoopen (Aachterhoeke), Jan van Leeuwen (Oost-Veluwe) en Laurens ten Den (Twente). Specialist Nedersaksische literetuur dr. Henk Nijkeuter van et Drents Archief geft een helikopterbeeld van de Nedersaksische literetuurontwikkelings. Dr. Helmut Lensing (Greven, Benthem) geft inzicht in naoorlogse ontwikkelings an weerskaanten van de greens en over kontakten over en weer, en perf. Doreen Brandt (Uni Ooldenborg/Oldenburg) vertelt over heur ni’je leeropdracht Nederduutse literetuur. Veurzitter is Jurr van Dalen, techniek: Disco-n-action.

De manifestatie  had als doel de Nedersaksische literatuur voor het voetlicht  te brengen, als bijzonder en voornaam onderdeel van de cultuur van het noorden en oosten van Nederland. Het programma richtte zich op beleving en kwaliteit en had ook oog voor de toekomst van de Nedersaksische literatuur. Die literatuur is heel divers, zowel qua genres als variëteiten van het Nedersaksisch. Er was ook aandacht voor de ontwikkeling van de Nedersaksische / Nederduitse  literatuur in Noord-Duitsland.

Programma:

13.00                     Binnenkomst van sprekers

13.35                     Welkomstwoord door Jurr van Dalen (voorzitter)

13.40 – 13.55      Helicopterview op de Nedersaksische literatuur door dr. Henk Nijkeuter  (Drents Archief, Assen)

13.55 – 14.05      Chris Canter, afkomstig uit Nieuwleusen (Ov.), over en met zijn Drents proza.

14:05 – 14.25      Johan Veenstra, prozaïst, dichter, columnist; schrijver van 28 boeken in het Stellingwerfs, waaronder acht romans. Veenstra vertelt over het ontstaan van zijn werk en leest  romanfragmenten voor

14.25 – 14.45      Tonko Ufkes, Groningen, vertelt over en leest eigen poëzie en proza in het Gronings. Hij won de Nederduitse Freudenthal-pries 2019

14.45 – 14.53      Pauze

14.53 – 15.35      Dichters uit Salland / West-Overijssel, Twente, Achterhoek en Veluwe over en met eigen werk

14.53 – 15.03      Jannie Bakker (Genemuiden, West-Overijssel))

15.03 – 15.13      Derk Jan ten Hoopen (Achterhoek)

15.13 – 15-23      Jan van Leeuwen (Oost-Veluwe)

15.23 – 15.35      Laurens ten Den (Twente)

15.35 – 15.45   Dr. Helmut Lensing (Greven, Bentheim) gaat in op de Nedersaksische literatuur na WO aan beide zijden van de grens, en op de vroege contacten over en weer. Titel lezing: ‘Die Bentheimer Plattdeutsch-Bewegung öffnet sich nach Westen’.

15.45 – 16.05      Actueel onderzoek Nederduitse / Nedersaksische literatuur. Dr. Henk Nijkeuter vertelt over de positie en huidige studie van de Nedersaksische literatuur en introduceert de nieuwe hoogleraar Nederduitse literatuur, mevrouw prof. dr. Doreen Brandt. Zij is werkzaam in Oldenburg (Niedersachsen). Mevrouw  Brandt zal ingaan op haar onderzoeksterrein. Dat betreft de Nederduitse literatuur in Duitsland.  In hoeverre kunnen de literair-historische studie in ons Nedersaksië en de ontwikkeling van onze Nedersaksische literatuur profiteren?  In hoeverre kunnen Nedersaksische onderzoekers en studenten uit Nederland meedoen in de onderzoekspraktijk in Oldenburg?  

16.05 – 16.10      Aankondiging Jaorboek Nedersaksisch 2  (Henk Bloemhoff)

16.10                     Afsluiting

De Mannefestaosie was een vervolg op et Nedersaksisch symposium van september 2019 (‘Entjes-symposium’). Idee, saemenstelling en veurbereiding: Sonja Geurts, Henk Nijkeuter en Henk Bloemhoff. Mit daank an literair tiedschrift Oader, Stichting Overijsselacademie en Stichting  Stellingwarver Schrieversronte veur eerdere steun, en dat gelt ok veur: Philomène Bloemhoff, Jan Nijen Twilhaar en Harrie Scholtmeijer.Techniek: Peter Zuidhof  / Disco-n-action.nl.

Ni’jste Nedersaksische boeken van Sasland of deur Sasland ondersteund:

Pas verschenen: Jaorboek Nedersaksisch 1 (2020)

Dit is de inhoold:

Lezings van et Nedersaksisch symposium van 13 september 2019 in Zwolle:

Bi’j wieze van inleiding (Henk Bloemhoff) Trefwoorden: Nedersaksisch in een notendop –  Driemaandelijke Bladen – Hendrik Entjes – Marianne Entjes – Rens Bod – Jaorboek Nedersaksisch

De sociolinguïstiek van het Nedersaksisch (Harrie Scholtmeijer) Trefwoorden: Hendrik Entjes – Van Haeringen – Westfaalse Expansie – Hollandse Expansie – Vriezenveen – Vriezenveens – K.H. Heeroma – streektaalliteratuur – Kampen – Keuls – Noordrijn-Westfalen – C.B. van Haeringen – G.G. Kloeke – taalverandering – taalsituatiesvernederlandsing                   

Is het Vriezenveens Twents? (Jan Nijen Twilhaar) Trefwoorden: H.L. Bezoen – Enschede – Twente – Vriezenveen – “dialect” – Salland – Sallands –  Twente – Twents – Kampen – Zwolle – Wijhe – Deventer – Raalte – Dalfsen – Ommen – Hellendoorn – verkleinwoorden – …mtien in plaats van …mpien

Professor Entjes, het Nedersaksisch Instituut en de regio (Philomène Bloemhoff-de Bruijn) Trefwoorden: Hendrik Entjes Nedersaksisch Instituut Nedersaksisch IJsselacademie TONAG RND Hermann Niebaum “scholle”

Maor wat is nou Nedersaksische literatuur? (Henk Nijkeuter) Trefwoorden: streektaalliteratuur –Drenthe – Drents – Peter van der VeldeK.H. Heeroma tijdschrift Roet – tijdschrift ’t Swieniegeltje – tijdschrift Twijspaalk – tijdschrift Oeze Volk – Maandblad Drenthe – Martin Koster – Marga Kool – (streek)taalactivisme – cultuurtaal – literatuurvisie – Drentse beweging – Turf Jenever Achterdocht – propagandamiddel – kleine literatuur – literaire kritiek – Literair Kwartier van de RONOboekbesprekingen – Gerri(e)t Willems/J.R. Westerhuis – G.Kleis/Schokland – Jan Veenstra – Roel Reijntjes – Ab Drijver – Gerard Stout – Ben van Eysselsteijn

Van Entjes naor Dalfsen en de westgreens van ’t Ooldsaksisch (Henk Bloemhoff) Trefwoorden: Hendrik Entjes – Westfaals – Westfaalse breking – klinkerverhoging – Stellingwarfs – K.H. Heeroma –  A.R. Hol – Nedersaksisch Instituut Drents Woordenboek – Stellingwarfs Woordeboek – streektaelliteretuur – H.J. Bergveld – kursus Stellingwarfs – J. Broekhuysen – Zelhem – West-Overiessel – Veluwe – dialektgrammatika – J.J. Spa – Ph. Bloemhoff-de Bruijn – Dalfsen – Ommen – Twente – Zwolle – Apeldoorn – Runen – Riessen – J. Kristen – Huzen (’t Gooi) – (jongere) umlaut – Ooldsaksisch

Aandere artikels:

Amparte Nedersaksische woorden. Eenderweggens, meerderweggens of völderweggens (Lex Schaars en Philomène Bloemhoff-de Bruijn) Trefwoorden: woordenschat Nedersaksisch WALD Overijssel Gelderland bijwoorden samenstellingen met -weggens/-waegens morfologie                       

De taal van de kelonietoeften uit Willemsoord (Philomène Bloemhoff-de Bruijn) Trefwoorden: Maatschappij van Weldadigheid Vrije koloniën Willemsoord Cecilia Kloosterhuis Kolonietaal Hollands Saksisch Nedersaksisch Noordwolde Nieuwe tongval Oorspronkelijke tongval 18de en 19de-eeuwse Hollandse spreektaal Nederlands met een regionaal tintje desperado-koloniën

[Op de pagina ‘Archief’ van deze website staan de geluidsfragmenten die bij dit artikel horen]

Stellingwarfs van Donkerbroek: opmarkings over taelstruktuur en taelgebruuk in de 19de ieuw. Naor anleiding van et egodokement van Zander Jacobs Klooster (1820-1906), now in boekvorm (Henk Bloemhoff) Trefwoorden: Donkerbroek – Donkerbroekemers – Drents – Grunningers – Fries – taelgebruuk doe en laeter – taelgreens Stellingwarfs – doe, dow, ie, i’j (pers. vn.) – biezundere woorden – vaaste verbienings – morfologische eigenschoppen – syntaktische eigenschoppen, in et biezunder dat-zinnen en heufdzinsodder in de bi’jzin – laandverhuzeri’je – ooldere Stellingwarver taelperblemen in de schrieveri’je en in de vremde – 19de en vroege 20ste invloed van et Nederlaans –  Stellingwarfs ‘is wat minder’;  “verachting” van et Stellingwarfs – “Boers” – “Boerenfries, Boezenfriezen” – H.J. Bergveld – G.G. Kloeke – A. Sassen – J.H. Popping – S.L. Brug – H.K. Schippers – brieveri’je van lektor Sipma – Stellingwarver Schrieversronte

Overigens: besprekings, ankondigings

Karl Sauvagerd, “De Tied blif Baas”. Ausgewählte Texte und ein Lebensbild. Studien und Quellen zur Geschichte des Emslands und der Grafschaft Bentheim. Band 3. Een uutgifte van de Heimatfreunde Neunenhaus e.V. Neuenhaus, 2019 [mit toelochtende aachtergrondteksten van Verena Kleymann, Helmut Lensing en Dieter Stellmacher]  (Henk Nijkeuter en Henk Bloemhoff) Trefwoorden: Karl Sauvagerd: aachtergrond en zien ontwikkeling – helikopterview van zien schrieveri’je, m.n. in dit boek

Henk Bloemhoff and Nanne Streekstra m.m.v. Ronny Keulen en Arjen Versloot, Basisboek Historische taalkunde van het Nederlands. Met afzonderlijke aandacht voor het Brabants, Fries, Limburgs, Nedersaksisch, Vlaams en Zeeuws. [Basis Book: Historical Linguistics of Dutch], Groningen, Holland, Uitgeverij [Publishers] kleine Uil Educatief, 2015, 391 pages (review by Jacob J. Spa)

Technische details van et Jaorboek: Groot fermaot, 96 bladzieden; uutgeven deur de Stichting Sasland i.s.m. www.boekenbestellen.nl. Via die webstee is et ok te koop en ok via de boekwinkel. Et boek is eerste helte november 2020 verschenen. Pries: € 32,-.

In september 2020 is verschenen: Introduction to Dutch Low Saxon. Language and Literature – ‘Nedersaksisch op wereldschaole’

Zommer 2019 verscheen Nedersaksisch in een notendop. Inleiding in de Nedersaksische tael en literetuur. Auteurs, ere deskundigen en uutgeveri’je Van Gorcum in Assen leek een vertaeling in et Engels bepaold van belang. Vertaeler van de Grunninger universiteit Hans Veenkamp leverde die, in de meitied en zommer van 2020, in wisselwarking mit de auteurs (H. Bloemhoff, Ph. Bloemhoff-de Bruijn, J. Nijen Twilhaar, H. Nijkeuter en H. Scholtmeijer). Et boek verscheen in et laest van september 2020 en is veural veur internationaole studenten, expats en aandere ni’je inkommelingen van belang, liekas veur niet-Nederlaanstaelige onderzukers en gewone belangstellenden waor dan ok op ‘e wereld (198 blz., pries € 26,50). Meer info: https://www.vangorcum.nl/product/100-366_Introduction-to-Dutch-Low-Saxon-Language-and-Literature